Przedstawiam odpowiedzi na moje oświadczenia senatorskie. Tym razem dotyczą dwóch ważnych tematów: wsparcia dzieci i uczniów z #FAS/#FASD oraz ochrony kultury ludowej i niematerialnego dziedzictwa kulturowego.
🔹 FAS/FASD – Ministerstwo Edukacji Narodowej stawia na ocenę rzeczywistych potrzeb dziecka, a nie na samą diagnozę
W oświadczeniu skierowanym do Ministerstwa Edukacji Narodowej pytałam przede wszystkim o to, jak zapewnić dzieciom i uczniom z FAS/FASD wsparcie odpowiadające ich rzeczywistym potrzebom edukacyjnym i rozwojowym – także wtedy, gdy FAS/FASD nie współwystępuje z inną przesłanką umożliwiającą dziś uzyskanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.
Odpowiedź MEN przynosi kilka ważnych informacji.
📌 Ministerstwo nie planuje rozszerzania katalogu rozpoznań medycznych wskazywanych w przepisach prawa oświatowego o FAS/FASD.
Resort wskazuje natomiast kierunek, w którym rozwija system: o rodzaju i zakresie wsparcia mają decydować przede wszystkim indywidualne potrzeby dziecka lub ucznia wynikające z oceny jego funkcjonowania, a nie wyłącznie rozpoznanie medyczne.
Pierwsze rozwiązania dotyczące modelu oceny funkcjonowania zostały już ujęte w przepisach dotyczących orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych.
To ważne podejście. Jego praktyczne znaczenie będzie jednak zależało od tego, czy dziecko z FAS/FASD mające poważne trudności w codziennym funkcjonowaniu szkolnym rzeczywiście otrzyma wsparcie adekwatne do swoich potrzeb.
📌 Uczniowie z FAS/FASD już dziś mają prawo do pomocy psychologiczno-pedagogicznej.
MEN podkreśla, że katalog przyczyn, z uwagi na które może występować potrzeba objęcia ucznia taką pomocą, nie jest zamknięty. Oznacza to, że również w przypadku FASD pomoc powinna być udzielana, jeżeli wynika to z rozpoznanych potrzeb ucznia.
Może ona obejmować m.in. indywidualizację nauczania, dostosowanie wymagań edukacyjnych i odpowiednią pomoc psychologiczno-pedagogiczną. Uczniowie z FASD mają również prawo do pomocy poradni psychologiczno-pedagogicznych.
Jednocześnie samo rozpoznanie FAS/FASD nie stanowi obecnie samodzielnej podstawy do objęcia dziecka kształceniem specjalnym. Jeżeli natomiast u dziecka z FASD współwystępuje niepełnosprawność, niedostosowanie społeczne lub zagrożenie niedostosowaniem społecznym i zespół orzekający stwierdzi taką potrzebę, może ono zostać objęte kształceniem specjalnym.
📌 MEN dostrzega potrzebę rozszerzenia oferty szkoleniowej dotyczącej FASD.
To jeden z najbardziej konkretnych elementów odpowiedzi.
W lipcu przedstawiciele Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom i Ministerstwa Edukacji Narodowej spotkali się, aby omówić możliwość uruchomienia szkoleń w tym zakresie dla pracowników oświaty.
MEN wskazuje również, że nauczyciele potrzebują praktycznego pakietu materiałów zawierającego m.in. krótki przekaz, ścieżki postępowania, narzędzia dotyczące charakterystycznych cech oraz informacje o miejscach specjalistycznej pomocy. Ministerstwo zadeklarowało pomoc w upowszechnianiu takiego pakietu.
To konkretny kierunek działań, którego dalszą realizację będę monitorowała.
📌 Materiały dotyczące FASD trafiły już do szkół.
Ośrodek Rozwoju Edukacji opracował poradnik „Wsparcie dzieci i młodzieży z FASD oraz ich rodzin”. MEN informuje, że poradnik został wysłany do wszystkich przedszkoli i szkół.
Resort wskazuje również na rozwijanie dostępności pomocy psychologiczno-pedagogicznej, m.in. poprzez zwiększenie liczby zatrudnionych w przedszkolach i szkołach nauczycieli specjalistów.
📌 System Informacji Oświatowej nie gromadzi danych o liczbie uczniów z rozpoznaniem FAS/FASD.
MEN wyjaśnia, że SIO gromadzi wyłącznie dane określone przepisami i nie obejmuje informacji o konkretnych jednostkach chorobowych. Nie pozwala więc ustalić na tej podstawie, ilu uczniów z rozpoznaniem FAS/FASD funkcjonuje obecnie w polskim systemie edukacji.
🤝 Odpowiedź MEN pokazuje, że potrzeby dzieci z FAS/FASD są dostrzegane, a część działań już jest prowadzona lub rozważana. Szczególnie ważne są dla mnie działania dotyczące szkoleń i praktycznych materiałów dla pracowników oświaty oraz rozwijanie modelu, w którym punktem wyjścia mają być rzeczywiste potrzeby dziecka.
Pozostaje jednak ważne pytanie: czy rozwijany model oceny funkcjonowania zapewni dziecku z FAS/FASD dostęp do rzeczywiście adekwatnego zakresu pomocy także wtedy, gdy jego potrzeby są bardzo duże, ale nie występuje u niego dodatkowa przesłanka umożliwiająca dziś objęcie kształceniem specjalnym.
Do tej sprawy będę wracała i monitorowała dalsze działania MEN, w szczególności dotyczące szkoleń oraz praktycznego wdrażania modelu oceny funkcjonowania ucznia.
Bo ostatecznie najważniejsze jest nie to, jak nazywa się diagnoza, ale czy dziecko otrzymuje w szkole pomoc odpowiadającą jego rzeczywistym potrzebom.
Wojewódzki Szpital Rehabilitacyjny dla Dzieci w Ameryce, Wojewódzki Specjalistyczny Szpital Dziecięcy w Olsztynie, Poradnia Psychologiczno – Pedagogiczna nr 1 w Olsztynie
🔹 Kultura ludowa – odpowiedzi dwóch resortów i zapowiedź inicjatywy ustawodawczej Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Otrzymałam również odpowiedzi Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego na moje oświadczenie dotyczące ochrony i rozwoju kultury ludowej oraz procedowanego poselskiego projektu ustawy o zespołach ludowych.
Oba resorty wskazują na znaczenie zespołów ludowych i potrzebę ich wspierania, różnią się natomiast w ocenie tego, czy właściwym rozwiązaniem jest procedowany obecnie projekt ustawy.
📌 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznaje projekt ustawy o zespołach ludowych za zasadny i celowy.
Resort wskazuje na rolę zespołów ludowych w zachowaniu i przekazywaniu tradycji, w tym muzyki, tańca, śpiewu i obrzędowości, oraz zwraca uwagę na ryzyko zanikania części tego dziedzictwa przy braku odpowiedniego wsparcia.
Jednocześnie MRiRW zaznacza, że projekt ma charakter sektorowy – nie tworzy systemu ochrony całego niematerialnego dziedzictwa kulturowego. W ocenie resortu nie zamyka jednak drogi do objęcia wsparciem innych środowisk w przyszłości.
Co szczególnie ważne w kontekście mojego wystąpienia, przedstawiciel Ministerstwa zadeklarował, że będzie rekomendował autorom poselskiego projektu ustawy uwzględnienie przedstawionej przeze mnie analizy i zgłoszonych postulatów w dalszych pracach legislacyjnych.
📌 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego krytycznie ocenia natomiast obecną inicjatywę poselską.
Zdaniem resortu proponowanie odrębnej ustawy adresowanej wyłącznie do zespołów ludowych nie znajduje uzasadnienia. MKiDN wskazuje również na brak w projekcie definicji zespołu ludowego oraz kryteriów merytorycznych, na podstawie których dany zespół mógłby zostać uznany za ludowy.
Jednocześnie Ministerstwo wyraźnie wskazuje, że zespoły ludowe wymagają wsparcia finansowego – przede wszystkim te, których misją jest zachowanie, edukacja i popularyzacja niematerialnego dziedzictwa kulturowego.
Resort przypomina również o funkcjonujących już mechanizmach wsparcia, m.in. Programie Ministra „Kultura ludowa i tradycyjna”, programie Narodowego Centrum Kultury „EtnoPolska” oraz działaniach Narodowego Instytutu Muzyki i Tańca.
MKiDN rekomenduje dogłębną analizę istniejących mechanizmów finansowania, rozważenie możliwości zwiększenia środków na te programy, a przede wszystkim przeprowadzenie szerokich konsultacji społecznych.
📌 Jest też ważna zapowiedź legislacyjna.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego poinformowało, że planuje podjęcie inicjatywy ustawodawczej dotyczącej ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego.
W związku z tym planowane są konsultacje i spotkania z zainteresowanymi środowiskami – w szczególności z depozytariuszami niematerialnego dziedzictwa kulturowego, ekspertami, twórcami ludowymi, organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami zaangażowanymi w ochronę i przekazywanie dziedzictwa kulturowego.
🤝 To ważna deklaracja. Z jednej strony mamy potrzebę realnego wsparcia zespołów ludowych, z drugiej – potrzebę szerszego spojrzenia na ochronę całego niematerialnego dziedzictwa kulturowego.
Będę śledziła zarówno dalsze prace nad poselskim projektem ustawy o zespołach ludowych – w tym sposób odniesienia się do zgłoszonych przeze mnie postulatów – jak i zapowiadaną przez MKiDN inicjatywę ustawodawczą oraz konsultacje ze środowiskami.
Oświadczenia senatorskie służą temu, żeby konfrontować zgłaszane przez obywateli i środowiska problemy z działaniami administracji, poznawać stanowiska poszczególnych resortów i wskazywać kwestie wymagające dalszej pracy.
Stowarzyszenie Kulturalne Zespół Pieśni i Tańca „Warmia”, CIOFF Poland – Polska Sekcja CIOFF
Pełna treść moich oświadczeń oraz odpowiedzi resortów w komentarzu ⬇️
